|
NIK o prywatyzacji cukrowni |
|
|
NIK oceni艂a krytycznie - pod wzgl臋dem celowo艣ci i gospodarno艣ci - dzia艂ania Ministra Skarbu Pa艅stwa oraz Sp贸艂ek Cukrowych SA, podejmowane przy restrukturyzacji i przekszta艂ceniach w艂asno艣ciowych w przemy艣le cukrowniczym.
Procesy restrukturyzacyjno-prywatyzacyjne sektora cukrowniczego w obj臋tych kontrol膮 latach 2000-2004 charakteryzowa艂y si臋:
• niestabilno艣ci膮 zak艂adanych i wdra偶anych cel贸w,
• brakiem wizji docelowego ukszta艂towania stanu w艂asno艣ciowego krajowego sektora po akcesji do Unii Europejskiej,
• brakiem inicjatyw Ministra Skarbu Pa艅stwa ukierunkowanych na stymulowanie po偶膮danych zmian.
Kosztowne i zb臋dne by艂o funkcjonowanie czterech struktur holdingowych (Sp贸艂ek Cukrowych), za艣 spos贸b regulowania rynku cukru w tym okresie, w istocie rynek krajowy destabilizowa艂.
NIK pozytywnie oceni艂a utworzenie i podj臋cie restrukturyzacji przez Krajow膮 Sp贸艂k臋 Cukrow膮 SA, stwierdzaj膮c jednocze艣nie, 偶e na obni偶enie efektywno艣ci prowadzonej restrukturyzacji mia艂y wp艂yw nieprawid艂owo艣ci z okresu tworzenia KSC.
Kontrol臋 restrukturyzacji i przekszta艂ce艅 w艂asno艣ciowych w przemy艣le cukrowniczym NIK przeprowadzi艂a z w艂asnej inicjatywy, uwzgl臋dniaj膮c wnioski grup pos艂贸w. Jej celem by艂o dokonanie oceny dzia艂a艅 Ministra Skarbu Pa艅stwa, sp贸艂ek cukrowych i cukrowni w nich skupionych, obejmuj膮cych przeprowadzenie restrukturyzacji i przygotowanie prywatyzacji przemys艂u cukrowniczego. Kontrola pozwoli艂a tak偶e na ocen臋 dzia艂a艅 zwi膮zanych z utworzeniem Krajowej Sp贸艂ki Cukrowej SA. Badaniami kontrolnymi obj臋to lata 2000-2004, przy czym w uzasadnionych przypadkach uwzgl臋dniono tak偶e okres wcze艣niejszy i p贸殴niejszy. Badaniami obj臋to Krajow膮 Sp贸艂k臋 Cukrow膮 SA, 娄l膮sk膮 Sp贸艂k臋 Cukrow膮 SA, 14 cukrowni, a tak偶e organy regulacyjne i nadzorcze (Ministerstwo Skarbu Pa艅stwa, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Agencj臋 Rynku Rolnego).
W kontroli ocenie poddano zabezpieczenie interes贸w Skarbu Pa艅stwa w procesach restrukturyzacji i przygotowania prywatyzacji sektora cukrowniczego. W szczeg贸lno艣ci:
– utworzenie Krajowej Sp贸艂ki Cukrowej SA,
– przygotowanie i przeprowadzenie inkorporacji cukrowni, skupionych w Krajowej Sp贸艂ce Cukrowej SA,
– zawarcie przez Skarb Pa艅stwa, Sp贸艂ki Cukrowe i Krajow膮 Sp贸艂k臋 Cukrow膮 SA um贸w i porozumie艅 zwi膮zanych z restrukturyzacj膮 i prywatyzacj膮, w tym umowy zbycia akcji 娄l膮skiej Sp贸艂ki Cukrowej SA,
– przygotowanie prywatyzacji pa艅stwowej cz臋艣ci sektora cukrowniczego.
• • •
Najwa偶niejsze ustalenia kontroli
Uznaj膮c za le偶膮c膮 w interesie Skarbu Pa艅stwa postulowan膮, uchwa艂膮 Sejmu z dnia 22 grudnia 1999 r., radykaln膮 zmian臋 docelowej struktury i organizacji polskiego cukrownictwa, Izba ocenia jako niewystarczaj膮ce dzia艂ania Ministra Skarbu Pa艅stwa podj臋te w jej nast臋pstwie. W ocenie NIK, dzia艂ania MSP takie jak niedokonanie niezw艂ocznej reorientacji prowadzonych proces贸w restrukturyzacji w艂asno艣ciowej cukrowni i Sp贸艂ek Cukrowych, optowanie za wariantami przekszta艂ce艅 przeci膮gaj膮cych proces w czasie i za ograniczaniem mo偶liwej skali konsolidacji, op贸殴ni艂y wdro偶enie zmiany postulowanej przez Sejm RP i w rezultacie ograniczy艂y mo偶liwo艣膰 utworzenia maksymalnie znacz膮cej - pod wzgl臋dem udzia艂u w rynku - Krajowej Sp贸艂ki Cukrowej SA.
W ocenie NIK, dosz艂o do faktycznej deregulacji rynku cukru, w wyniku m.in. omijania i kontestowania postanowie艅 niedoskona艂ych przepis贸w, reguluj膮cych rynek cukru w latach 2001-2003. Na rozregulowaniu rynku i cen cukru skorzystali g艂贸wnie po艣rednicy handlu cukrem. Pogorszy艂a si臋 natomiast sytuacja ekonomiczno-finansowa cukrowni, co negatywnie uwarunkowa艂o tworzenie KSC SA.
Nie zosta艂 osi膮gni臋ty g艂贸wny cel powo艂ania, restrukturyzacji i prywatyzacji KSC SA - stworzenie jednolitego podmiotu o silnej pozycji na rynku cukru, w kt贸rym prawa g艂osu b臋d膮 mieli pracownicy i plantatorzy. Utworzenie Krajowej Sp贸艂ki Cukrowej SA w docelowym kszta艂cie organizacyjnym i w艂asno艣ciowym nast臋powa艂o etapowo pocz膮wszy od 2002 roku i wci膮偶 jest kontynuowane. Przygotowanie i przeprowadzenie inkorporacji cukrowni, do powsta艂ego 10 stycznia 2003 r. holdingu Krajowej Sp贸艂ki Cukrowej SA odbywa艂o si臋 etapowo i proces ten nie doprowadzi艂 do po艂膮czenia wszystkich 27 sp贸艂ek.
Przeci膮ganie w czasie prywatyzacji 娄l膮skiej Sp贸艂ki Cukrowej SA (2,5 roku od podpisania w 2000 roku umowy do wydania akcji w 2003 roku) by艂o nierzetelne i niecelowe. Wynik艂o mi臋dzy innymi ze stanowiska MSP, kt贸re do tre艣ci podpisanej umowy sprzeda偶y akcji holdingu 娄SC wprowadzi艂o warunek zawieszaj膮cy, niemo偶liwy do spe艂nienia. Porozumienie Ministra Skarbu Pa艅stwa z inwestorem, kt贸re doprowadzi艂o do wydania Saint Louis Sucre International S.A.S. - akcji 娄l膮skiej Sp贸艂ki Cukrowej SA - narusza艂o obowi膮zuj膮cy przepis o obowi膮zku utrzymywania przez Skarb Pa艅stwa akcji uprzywilejowanej w Sp贸艂kach Cukrowych (Minister obj膮艂 porozumieniem, obok akcji zwyk艂ych, 1 akcj臋 uprzywilejowan膮 w 娄SC SA). W ocenie NIK, celowym by艂o utrzymanie przez Skarb Pa艅stwa uprawnie艅 wynikaj膮cych z posiadania akcji uprzywilejowanej do czasu realizacji zobowi膮za艅 umownych w stosunku do cukrowni, pracownik贸w i plantator贸w.
W ocenie NIK, beneficjentem proces贸w przekszta艂ce艅 pa艅stwowego sektora cukrowniczego w skali dziesi臋ciolecia sta艂 si臋 doradca prywatyzacyjny – zleceniobiorca zawieranych przez Ministra Skarbu Pa艅stwa, Sp贸艂ki Cukrowe i Krajow膮 Sp贸艂k臋 Cukrow膮 SA um贸w i porozumie艅 zwi膮zanych z restrukturyzacj膮 i prywatyzacj膮. Zar贸wno Skarbowi Pa艅stwa jak Sp贸艂kom Cukrowym doradza艂y te same podmioty w uk艂adach konsorcjalnych b膮d殴 pojedynczo - Pro-Invest International Sp. z o.o. i Warszawska Grupa Konsultingowa Sp. z o.o. Izba dostrzeg艂a w niekt贸rych zleceniach wyst臋powanie konfliktu interes贸w.
Odnosz膮c si臋 do przygotowania prywatyzacji pa艅stwowej cz臋艣ci sektora cukrowniczego, NIK nie zg艂asza uwag do podejmowanych przez zarz膮d KSC dzia艂a艅 w zakresie udost臋pniania nieodp艂atnych akcji grupie uprawnionych pracownik贸w (11 400 os贸b) i plantator贸w (92 766 os贸b) w zamian za akcje macierzystych cukrowni. Izba negatywnie ocenia op贸殴nianie si臋 prywatyzacji i w rezultacie - odp艂atnego udost臋pniania akcji sp贸艂ki.
W kontroli ujawnione zosta艂y nieprawid艂owo艣ci finansowe dotykaj膮ce bud偶et pa艅stwa, pa艅stwowe osoby prawne i inne pa艅stwowe jednostki organizacyjne oraz inne podmioty. Kwota tych nieprawid艂owo艣ci, odpowiadaj膮ca wielko艣ci: strat powsta艂ych wskutek niegospodarnych, niecelowych lub nierzetelnych dzia艂a艅, wynios艂a og贸艂em 49 938,6 tys. z艂. Izba podj臋艂a dzia艂ania w celu odzyskania do bud偶etu pa艅stwa i agend pa艅stwowych kwoty og贸艂em 22 896,7 tys. z艂.
Zdaniem NIK, w szczeg贸lno艣ci niegospodarne by艂o, i nie w ka偶dym przypadku zgodne z prawem, obci膮偶enie Polskiego Cukru kosztami rozlicze艅 z cz艂onkami zarz膮d贸w przejmowanych Sp贸艂ek Cukrowych, w tym kosztami po偶yczek udzielonych ze 艣rodk贸w obrotowych P-P S.C. SA jej 贸wczesnemu prezesowi zarz膮du, radcy prawnemu i osobie odpowiedzialnej za finanse.
Udzia艂 koszt贸w wynagrodze艅 cz艂onk贸w zarz膮d贸w i rad nadzorczych w rozwi膮zywanych Sp贸艂kach Cukrowych w kosztach wynagrodze艅 tych sp贸艂ek og贸艂em si臋ga艂 38 %. W okresie poprzedzaj膮cym konsolidacj臋, zwi臋kszono dodatkowo liczebno艣膰 zarz膮d贸w, a poszczeg贸lne osoby zosta艂y powo艂ane do zarz膮d贸w trzech sp贸艂ek r贸wnocze艣nie. W konsekwencji KSC, jako nast臋pca prawny trzech pracodawc贸w, wyp艂aca艂a tym osobom wysokie wynagrodzenia m.in. za okres wielu miesi臋cy po rozwi膮zaniu i wyrejestrowaniu dw贸ch Sp贸艂ek Cukrowych. Jako by艂ym cz艂onkom zarz膮d贸w Sp贸艂ek Cukrowych wyp艂acono im ze 艣rodk贸w KSC odprawy, zwi膮zane z uprawnieniami pracowniczymi likwidowanych zak艂ad贸w pracy, mimo 偶e zatrudniaj膮ce ich sp贸艂ki uleg艂y rozwi膮zaniu, a nie likwidacji, a oni sami dalej byli zatrudnieni w KSC SA. Wyp艂acano tak偶e ekwiwalenty za niewykorzystywane urlopy, finansowano korzystanie w celach prywatnych z maj膮tku sp贸艂ek cukrowych (samochody, telefony kom贸rkowe i wynajmowane mieszkanie).
殴r贸d艂o: NIK |
|
|
|
